اهمیت دعا در روز عرفه

درباره شب عرفه روايت شده است كه دعاى خير در آن مستجاب است و كسى كه در آن به فرمانبردارى خداى متعال مشغول شود پاداش صد و هفتاد سال را دارد. شب مناجات بوده و كسى كه در آن شب توبه كند خداوند او را مى بخشد و مستحب است دعايى كه اول آن «اللهم يا شاهد كل نجوى» مى باشد، خوانده شود.
مولف المراقبات گوید: از مضامين اين مناجات گرانقدر غافل نشو. اگر اهلش باشى علومى در آن وجود دارد كه سزاوار است مسلمانان تمام عمرش را صرف تحصيل آن نمايد. با زنده دلى و حضور قلب با آن دعا كن نه با غفلت. درباره اسماء، صفات و كارهاى خداوند كه در آن آمده است انديشه نما كه اگر مقدار بسيار كمى از حقايق آن را درك و بعضى از مرادات آن را بفهمى اين مطالب را باور خواهى كرد.
شاید اگر تفکر کنی در مضامین آن به ویژه در مثل آن چه در عبارت «و باسمك الذى رفعت به السموات بلا عمد و سطحت به الارض …»؛ و نيز اين فراز «و باسمك السبوح القدوس البرهان الذى هو نور على كل نور، و نور من نور، و نور يضيئىء منه كل نور اذا بلغ الارض انشقت …»؛ آمده است، با نام هاى لفظى سازگارى نداشته باشد. زيرا اين صفات را در نام هاى لفظى نمى توان تصور كرد مگر اين كه آن ها را طورى تفسير كنيم كه به نام هايى كه وجود خارجى دارند برگردند.
در اين مناجات و بيشتر مناجات هاى طولانى تصريح شده است كه وجود هر چيز و آفريدن آن فقط با نام هاى خداست كه از اين مطلب نبايد غفلت نمود. به همين جهت در اين معانى انديشه كن، شايد با نور تفكر به علوم حقيقى كه تاكنون از آن غافل بوده اى و اسرار وجود دسترسى پيدا كنى. همان كه در قرآن عزيز با عبارت ايمان به خدا، فرشتگان، كتاب ها و پيامبران او و روز قيامت، به آن اشاره شده است و آنگاه نعمت كسى كه اين مطالب را به تو آموخته است سپاسگزارى كن.
از پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم) نيز ده تسبيح روايت شده است كه اگر كسى آن را هزار بار بخواند، هر چيزى كه از خدا بخواهد به او عنايت مى فرمايد مگر اين كه قطع رحم يا گناهى را درخواست نمايد. زيارت امام حسين (عليه السلام) در اين شب مستحب است. از كارهاى مهم اين شب مراجعه به معصومین (عليهم السلام) در اول و آخر آن است.
روز عرفه، زيارت امام حسين (عليه السلام) و آداب آن
اگر كسى بتواند در روز عرفه خود را به «عرفات» يا به كربلا برساند، بهترين مكان ها را براى دعا انتخاب كرده است و گويا اين روز مختص بدعاست. بنابراين لازم است مراقبت با تمام توان خود را براى اين روز بزرگ آماده نموده و مهم ترين كار در اين جهت، بدست آوردن شرايط استجابت دعاست. اهميت دعا در اين روز به اندازه اى است كه روزه اين روز را براى كسى كه روزه باعث ضعف او هنگام دعام مى شود ممنوع كرده اند؛ با اين كه در روايات صحيحه آمده است كه روزه آن كفاره نود سال مى باشد. گفتيم بهتر است روز عرفه در عرفات يا كربلا دعا كند به اين جهت كه توقف در عرفات در اين روز از اعمال حج بوده و روايات زيادى درباره پاداش زيارت امام حسين (عليه السلام) در روز عرفه وارد شده است. از جمله در روایتی از امام صادق (علیه السلام) آمده است: «خداوند متعال قبل از اهل عرفات براى زائرين قبر حسينى (عليه السلام) جلوه كرده، نيازهاى آنان را برآورده، گناهانشان را بخشيده و آنان را به خواسته هايشان مى رساند. آنگاه نزد اهل عرفات آمده و با آنان نيز اين گونه رفتار مى كند.»
هم چنین در حدیث دیگری از آن حضرت آمده است: «كسى كه حسين بن على (عليه السلام) را در روز عرفه زيارت كند، خداوند عز و جل هزار هزار بنده و بار حمل هزار هزار اسب در راه خدا برای او می نویسدو خدا او را بنده صدیق که ایمان به وعده الهی آورده است می نامد.»
سيد بن طاووس (قدس سره) مى گويد: «رواياتى كه درباره فضيلت زيارت امام حسين (عليه السلام) رسيده، به حد تواتر است.
شايد علت اختلاف روايات در مورد تعيين ثواب زيارت امام حسين (عليه السلام) اين باشد كه ثواب آن به درجه زائرين يا به كيفيت زيارت بستگى دارد مثلاً با ترس از خطرهايى كه ممكن است در راه زيارت باشد يا بدون آن يا با ساير ترجيحات.
بهتر است زائر عارف براى زيارت و روز عرفه غسل كرده و سپس زيارت نمايد به طورى كه تا ظهر زيارت او تمام شود و از اول ظهر به مقدمات نماز و دعا بپردازد. هنگام زيارت امام حسين (عليه السلام) در حالت حزن، اندوه و گريه بسر برده، ژوليده موى و خاك آلود بوده، اداى حق او و شهادت در مقابل او را آرزو كرده و بسیار از ته دل بگويد: «يا ليتنا كنا معكم».
برخی از شرایط استجابت دعا
گشودن درهاى دعا از جانب خداى متعال كرامتى است كه هيچ مخلوقى توان چنين كارى را ندارد. درِ دعا درِ بزرگى است كه با تمامى درهاى سعادت برابرى كرده، آسان تر از تمامى اين درها بوده و در ميان درهاى سعادت درى نيست كه بتوان با آن به تمامى اهداف جزئى و كلى، دينى و دنيوى و تمامى آرزوها و اهداف رسيد. شرايط آن مربوط به اصلاح عقيده و معارف است و ساير شرايط آن كه به اعمال جسمى مربوط مى شود شرايط كمال دعا مى باشد و تمامى آن ها آسان و راحت است مانند گريه كردن، انگشترى بدست كردن، با عجله دعا نكردن، تمجيد كردن، حمد كردن، صلوات فرستادن بر پيامبر و آل او (عليهم السلام)، اعتراف به گناهان، شريك كردن مؤمنين در دعا و پايان بردن دعا با صلوات فرستادن، ما شاء الله و لا قوة الا بالله گفتن.
شرايط معنوى و قلبى آن نيز، در يك كلام داشتن ايمان حقيقى به خدا، صفات و نام هاى اوست. و آنگاه كه قلب بنده به خدا و به قدرت و علم، عنايت و جود و كرم و راستگويى او، و دعوت بندگان به دعاى خود ايمان آورده و دعا كند بدون شك به خواسته خود يا عوض خواسته خود مى رسد.
برگرفته از کتاب المراقبات میرزا جواد آقا ملکی تبریزی